יוזמה - מרכז לידע ולמחקר בחינוך - פעילויות לפי סדר התרחשותן (מהמאוחרת למוקדמת)
ליצירת קשר | English | للصفحة باللغة العربية | לדף הפייסבוק |

קידום מצוינות בחינוך מתמטי / تعزيز التفوّق في التربية الرياضيّة

סוג פעילות: 
תקופת הפעילות: 2020

בשנים האחרונות מתמודדים קובעי מדיניות, חוקרים ואנשי חינוך בישראל עם אתגר קידום המצוינות בחינוך מתמטי והעלאת ההישגים של תלמידות ותלמידים בתחום. אתגר זה מתחדד לנוכח  הישגיה הנמוכים של ישראל במבחן הפיז"ה ושיעור המצטיינים הנמוך במבחן זה בקרב תלמידי כיתות ט' ו-י' בישראל.  

קרן טראמפ פנתה אל היוזמה – מרכז לידע ולמחקר בחינוך כדי לבחון מאפיינים מרכזיים של הוראת מתמטיקה המתקיימים במדינות שבהן שיעור מצטיינים גבוה במתמטיקה.

לצורך כך נעשו הפעולות הבאות:

נבחנו פרקטיות מרכזיות בהוראת מתמטיקה בחמש מדינות מובילות בהישגיהן ובשיעור המצטיינים במבחן פיז"ה. הדוח התמקד במדינות אסטוניה, הולנד, סינגפור, סלובניה וקנדה. כדי לקבל תמונה מקיפה על הנעשה במדינות אלו נבחנו מקורות מגוונים: מחקרים, פרסומים רשמיים של כל אחת מהמדינות וראיונות עומק עם מורים ועם חוקרי חינוך מתמטי ממדינות אלו.
 
במהלך המחקר זוהו שישה מרכיבים משותפים להוראת המתמטיקה במדינות אלו: 
למידה המותאמת ליכולות התלמידים ולהישגיהם;
הכשרת מורים ברמה גבוהה ופיתוח מקצועי מתמשך נרחב לאורך הקריירה;
דגש על למידה חווייתית של תחום הדעת;
שימוש בשפה המתמטית בכתב ובעל פה;
למידה מבוססת חקר ולמידה בהקשר אמיתי.
 
להשלמת התמונה בנושא קידום המצוינות בחינוך המתמטי נבחר מאמר מרכזי שכתבה פרופ' ג'ו בולר, מומחית בין־לאומית בתחום של חינוך מתמטי, מוטיבציה ומסוגלות. המאמר עוסק בפיתוח דפוסי חשיבה מתמטיים בקרב לומדים, והוא תורגם לעברית והונגש לקוראים. כמו כן, נערך ראיון עם פרופ' בולר, ובו היא הציגה את תפיסתה באשר להוראת מתמטיקה באופן רלוונטי, יצירתי ומקדם שוויון הזדמנויות. בהמשך עתיד להיערך כנס בנושא תפיסות ומתודות לקידום מצוינות בהוראת מתמטיקה.
 
 
في السنوات الأخيرة، يواجه صنّاع السياسة، الباحثون والمختصّون في حقل التربية في إسرائيل تحدّي تعزيز التفوّق في التربية الرياضيّة ورفع تحصيلات الطالبات والطلاب في المجال. بات هذا التحدّي أصعب على ضوء العلامات المتدنيّة التي حصلت عليها إسرائيل في امتحان "بيزا"، وعلى ضوء نسبة المتفوّقين المنخفضة في هذا الامتحان لدى طلاب صفوف التاسع والعاشر في إسرائيل.
 
توجّه صندوق ترامب إلى المبادرة - مركز معلومات وبحث في التربية والتعليم، وذلك بهدف اختبار المميّزات المركزيّة التي تميّز أساليب تدريس الرياضيّات المتّبعة في الدول التي فيها نسبة عالية من المتفوّقين في الرياضيّات.
 
لهذا الغرض، تمّ القيام بهذه الخطوات:
 

اختبار الأساليب العمليّة المركزيّة في تدريس الرياضيّات في خمس دول رائدة من حيث علاماتها ونسبة المتفوّقين في امتحان "بيزا". يشمل التقرير الدول التالية: إستونيا، هولندا، سنغافورة، سلوفينيا وكندا. لأخذ صورة شاملة عمّا يدور في هذه الدول، تمّ اختبار مصادر مختلفة: الأبحاث، المنشورات الرسميّة لكلّ دولة من هذه الدول وإجراء مقابلات معمّقة مع معلّمين وباحثين في مجال التربية الرياضيّة في تلك الدول. خلال البحث، تمّ التعرّف على ستّة عوامل مشتركة لتدريس الرياضيّات في هذه الدول:

تعلّم يتلاءَم مع قدرات الطلاب وتحصيلاتهم؛

تأهيل المعلّمين على مستوًى عالٍ وتطويرهم مهنيًا بشكل دائم وموسّع طيلة مسيرتهم المهنيّة؛

تسليط الضوء على تعلّم الموضوع العلمي بشكل شيّق وممتع؛

استعمال لغة الرياضيّات كتابيًا وشفهيًا؛

تعلّم يستند إلى الأبحاث والتعلّم في سياقات حقيقيّة؛ 
 
لإكمال الصورة في موضوع تعزيز التفوّق في التربية الرياضيّة، تمّ اختيار مقال مركزي كتبته برفسور جو بولر، مختصّة دوليّة في مجال التربية الرياضيّة، المحفّزات والكفاءات. يناقش المقال مسألة تطوير أنماط تفكير رياضيّة لدى الطلاب، وتُرجِم المقال للغة العبريّة وأتيح للقرّاء. بالإضافة، أجريت مقابلة مع بروفسور بولر، وشرحت فيها مفهومها الخاص حول تدريس الرياضيّات بشكل ملائم، خلّاق ومعزِّز لمساواة الفرص. لاحقًا، من المتوقّع عقد مؤتمر حول موضوع المفاهيم والمنهجيّات لتعزيز التفوّق في تدريس الرياضيّات.