יוזמה - מרכז לידע ולמחקר בחינוך - פעילויות לפי סדר התרחשותן (מהמאוחרת למוקדמת)
ליצירת קשר | English | للصفحة باللغة العربية | לדף הפייסבוק |

ניהול מיטבי של הפיתוח המקצועי וההדרכה (של מורים) במערכת החינוך

סוג פעילות: ועדת קונצנזוס
מרכז פעילות: רננה פרזנצ'בסקי אמיר
תקופת הפעילות: 2017 - 2020

יו"ר הוועדה : פרופ' מריו מיקולינסר

אחד האתגרים החשובים המעסיקים את הנהגת משרד החינוך הוא שיפור מתמשך של הפיתוח המקצועי וההדרכה של מחנכים ומורים. פיתוח מקצועי איכותי בתחום החינוך וההוראה הוא חיוני בשל האינטרס הציבורי העצום בהצלחת עבודתם של העוסקים בתחום, והידע המצטבר במחקר על הקשר החזק בין איכות ההוראה להישגי התלמידים בכל המדדים. סוגיה זו זכתה לעיסוק נרחב ברפורמות 'אופק חדש' ו'עוז לתמורה', והיא עומדת, למשל, בלב היוזמה של 'מורים מובילים'. התפתחותן של מגמות עדכניות בתחום החינוך, דוגמת למידה מותאמת אישית, מורים כי הידע והריבוי ההולך וגדל של התמחויות מורים, סימנה צורך בבדיקה מחודשת של הידע הקיים במחקר בארץ ובעולם, ובאיתור תחומים שבהם ניתן לשפר את הפיתוח המקצועי הקיים.
 
         
 
                              
 
 
 
 
לסרטון המסכם את עיקרי המלצות הוועדה:
 
היוזמה - מרכז לידע ולמחקר בחינוך הקימה ועדת מומחים מתנדבים בראשות פרופסור מריו מיקולינסר, שתוביל תהליך למידה מקיף בנושא הפיתוח המקצועי וההדרכה של מחנכים ומורים. הוועדה הוקמה בעקבות פניית משרד החינוך וכן בתמיכתה ובעידודה של יד הנדיב. במהלך עבודתה תרכז הוועדה ידע ממחקר קיים בארץ ובעולם ותבחן אותו, תִלמד מניסיונם של אנשי מקצוע בישראל ולבסוף תפרסם במסמך מסכם את ממצאיה, מסקנותיה והמלצותיה למדיניות עתידית. המסמך המסכם צפוי להתפרסם בקיץ-סתיו 2019. 
הוועדה תמפה מגמות עכשוויות של פיתוח מקצועי בארץ ובעולם, הן בתחום החינוך הן מתוך למידה מתחומי עיסוק אחרים. הוועדה תתמקד במספר סוגיות מרכזיות, כגון מערכות תמריצים נהוגות ומדדי הצלחתן, כלים להערכה של הפיתוח המקצועי, יחס בין פיתוח אישי ופיתוח מקצועי וכן הדרכה כסוג של פיתוח מקצועי. תשומת לב מיוחדת תינתן למאפיינים הייחודיים של מקצוע ההוראה ולמורכבותם, כגון מספר מועסקים גדול, גיוון רב במאפייני המקצוע, צורך בפיתוח מקצועי כללי לצד בפיתוח מקצועי תלוי מקצוע-לימודים וכן היעדר הסכמה על מאפייניו של 'המורה הטוב'.

מספר ועדות ופעילויות קודמות של היוזמה התייחסו במסגרת משימותיהן לפיתוח מקצועי של מורים, כגון 'עולם הידע וההכשרה של העוסקים בהוראת המתמטיקה בחינוך העל-יסודי' (2012), ו'קשרי משפחה – מסגרת חינוך בגיל הרך (גן-ו')' (2011), או בחנו דרכים מסוימות לפיתוח מקצועי, כגון 'איך מורים לומדים מצילומי שיעורים' (2013). ועדת המומחים תשתמש בידע שנרכש בתהליכים קודמים לטובת תהליך הלמידה המקיף של הנושא.

* הפעילות הוזמנה על ידי משרד החינוך ונהנית מתמיכתו. עם זאת, כל הנתונים, המסקנות, הדעות וההמלצות מטעם ועדת המומחים שיוצגו במסגרת הפעילות הם של ועדת המומחים ובאחריותה בלבד (אלא אם צוין אחרת באופן מפורש).

לפרטים נוספים: רננה פרזנצ'בסקי אמיר, מרכזת הפעילות renana.education@academy.ac.il

 
الإدارة المثلى للتطوير المهني والإرشاد (المعلِّمين) في الجهاز التربوي
 
أحد التحدّيات الكبيرة التي تشغِل قيادة وزارة التربية والتعليم هو تحسين التطوير المهني وإرشاد المربّين والمعلّمين بشكل متواصل. التطوير المهني النوعي في مجال التربية والتعليم ضروري بسبب المصلحة العامة الكبيرة في نجاح العاملين في المجال، والمعلومات المتراكمة في الأبحاث عن العلاقة الوطيدة بين جودة التدريس وتحصيلات الطلاب على كلّ المستويات والمؤشّرات. تمّ تناوُل هذه القضيّة على نطاق واسع في البرامج الإصلاحيّة "أفق جديد" و-"عوز لتموراه"، وهي في مركز برنامج "معلّمون قادة" أيضًا. إنّ تطوّر هذه التوجّهات الحديثة في مجال التربية، مثل التعلّم الملاءَم شخصيًا، المعلّمين كمنتِجي معارف، وازدياد تخصّصات المعلّمين، أشار إلى الحاجة لإعادة فحص المعلومات والمعارف القائمة في الأبحاث في البلاد وحول العالم، وإلى الحاجة إلى إيجاد المجالات التي يمكن فيها تحسين مستوى التطوير المهني القائم.
 
المبادرة - مركز معلومات وبحث في التربية والتعليم شكّلت لجنة مختصّين متطوّعين برئاسة بروفسور ماريو ميكولينسر، والتي ستقود سيرورة تعلّم شاملة في موضوع التطوير المهني والإرشاد للمربّين والمعلّمين. تشكّلت اللجنة في أعقاب توجّه وزارة التربية والتعليم، وبدعم وتشجيع من "ياد هنديف". خلال عملها، ستقوم بتركيز المعلومات البحثيّة المتوفّرة من البلاد والعالم ودراستها، ستستفيد من تجربة المختصّين في المجال في إسرائيل، وفي النهاية ستنشر في ملفّ ملخّص نتائجها، استنتاجاتها وتوصياتها حول السياسة المستقبليّة. من المتوقّع أن يُنشَر الملفّ في صيف-خريف 2019.
 
ستقوم اللجنة بمواكبة التوجّهات الحاليّة في التطوير المهني في البلاد وحول العالم، سواءً في مجال التربية وفي مجالات العمل الأخرى أيضًا. ستتناول اللجنة بعض القضايا المركزيّة، مثل طرق الحوافز المتّبعة ومؤشّرات نجاحها، ادوات لتقييم التطوير المهني، العلاقة بين التطوير الشخصي والتطوير المهني والإرشاد في مجال التطوير المهني. سيتمّ تسليط الضوء بشكل خاص على المميّزات المختلفة في مهنة التدريس ومدى تعقيدها، مثل عدد العاملين الكبير فيها، التنوّع الكبير في مميّزات المهنة، الحاجة إلى التطوير المهني العام إلى جانب التطوير المهني المتعلّق بالموضوع-الدراسة، وأيضًا عدم وجود اتّفاق على تحديد مميّزات "المعلّم الجيّد".
 
بعض اللجان والانشطة السابقة في المبادرة تطرّقت في إطار مهامها إلى التطوير المهني للمعلّمين، مثل " عالم المعرفة والتأهيل للعاملين في تدريس الرياضيّات في التربية فوق الابتدائيّة" (2012)، و-"العلاقات العائليّة - الإطار التربوي لصغار السنّ (الروضة حتى الصفّ السادس)" (2011)، أو اختبرت طرقًا معيّنة للتطوير المهني، مثل "كيف يتعلّم المعلّمون من تصوير الدروس" (2013). ستستخدم لجنة المختصّين المعلومات والمعرفة المكتسبة من السيرورات السابقة من أجل تعلّم الموضوع بشكل شامل وموسّع.